Ik heb me een aantal jaren bezig gehouden met het beleidsterrein vrouwenemancipatie. Voornamelijk het onderwerp economische zelfstandigheid van vrouwen was daarin belangrijk. Maar wat is economische zelfstandigheid nu precies? Volgens de definitie ben je als mens economisch zelfstandig als je minimaal 70% van het netto minimum loon verdient, het bijstandsniveau van een alleenstaande..
Het gaat hierbij expliciet NIET om inkomsten uit uitkering, maar alleen om inkomsten uit arbeid of winst uit eigen onderneming. Het gaat hier om een bedrag van iets meer dan €900,- netto per maand.

Nog geen 50% van de Nederlandse vrouwen is economisch zelfstandig. Bij de mannen is dit aantal ruim 65%. Een groot verschil dus. Het bevorderen van economische zelfstandigheid van vrouwen is al jaren een ‘ding’. De overheid zet hele programma’s op om vrouwen aan het werk te krijgen met als doel financiële onafhankelijkheid. Toch lijkt het moeilijk om de cijfers te laten stijgen als het hierom gaat. Vinden vrouwen het dan niet belangrijk? Is het erg dat ruim de helft van de Nederlandse vrouwen niet in haar eigen financiën kan voorzien en daarmee afhankelijk is van hun partner? En hoe komt het nou toch dat veel vrouwen dat niet kunnen?

Werken betekent niet automatisch financiële onafhankelijkheid

Veel vrouwen werken parttime, mannen vaak fulltime. Ruim 74% van de werkende vrouwen hebben een parttime baan, tegenover 20% van de werkende mannen. Daarnaast werken moeders gemiddeld 24 uur per week en vaders 40 uur. Dit wordt ook wel het anderhalfverdienersmodel genoemd. In slechts van 8% van de Nederlandse huishoudens met kinderen werken beide ouders fulltime. Echter wanneer je als werkende vrouw met je parttime baan onder het grensbedrag van €900,- netto per maand verdient, ben je niet economisch zelfstandig. Dat je werkt, betekent dus niet dat je automatisch financieel onafhankelijk bent. Ja, je verdient je eigen geld, maar je bent nog steeds deels afhankelijk van het inkomen van een ander om helemaal rond te kunnen komen.

Veel vrouwen stellen hun ambities bij zodra er kinderen komen

Vanaf het moment dat er kinderen komen, kiezen veel vrouwen ervoor om hun ambities bij te stellen. Ze gaan minder werken en 19% van de moeders stopt zelfs met werken. Sommigen pakken de draad weer op, zodra de kinderen op een leeftijd zijn gekomen dat ze naar school gaan, anderen niet.  Het is lastig om je weer richting de arbeidsmarkt te verplaatsen als je een lange periode niet hebt gewerkt. Je hebt een aanzienlijk gat in je CV en je hebt een bepaalde achterstand opgelopen ten opzichte van de ‘rest’. De gemiddelde leeftijd dat vrouwen in Nederland hun eerste kind krijgen, ligt op 29 jaar. Gemiddeld, waarbij de een een kind krijgt op haar 23ste en een ander misschien wel op haar 35ste. Tussen de 30 en 35 jaar is het voor vrouwen cruciaal om door te pakken op de arbeidsmarkt, het moment om in je carriere te investeren en juist niet het moment om je ambities naar beneden bij te stellen. Vrouwen die en kinderen krijgen en ook hun carriere zeker willen stellen, komen hierbij in een spagaat terecht. In sommige gevallen zetten vrouwen, ookal hebben ze kleine kinderen, nog even een tandje bij, maar in veel gevallen kiezen ze ervoor om hun ambities bij te stellen. Geen van beiden is slecht, want je kiest tussen twee kwaden. Je maakt voor jezelf de afweging wat jij op dat moment het belangrijkst in je leven vindt. Mijn belangrijkste tip in deze is: blijf bouwen aan je netwerk! Of je nu minder werkt of niet werkt, hou je netwerk altijd op peil. Mocht je in de toekomst besluiten om toch je ambitie te willen volgen, dan kun je altijd terugvallen op dit netwerk.

Vrouwen draaien nog teveel op voor de zorgtaken binnen en buiten het gezin

Stukje bij beetje wordt geprobeerd om een omslag te maken, maar vrouwen draaien nog steeds teveel op voor de zorgtaken binnen, maar ook buiten, het eigen gezin. De zorg voor de kinderen, het huishouden en de zorg voor zieke of oude (schoon)ouders. Aangezien vrouwen op steeds latere leeftijd kinderen krijgen, praten we tegenwoordig over de zogeheten ‘sandwichgeneratie’. Deze vrouwen worden als het ware ‘gesandwicht’ tussen enerzijds de zorg voor (een) jong(e) kind(eren) en anderzijds de zorg voor een zieke of oude (schoon)ouder. Hoewel mannen steeds meer worden gestimuleerd om ook een deel van de zorgtaken op zich te nemen, blijkt dit in de praktijk vaak lastig. Vrouwen werken minder en hebben meer ‘tijd’ om dit soort dingen te doen. Ook blijkt uit onderzoek dat vrouwen zich, van nature, veel meer richten op het emotionele welzijn van het gezin en het reilen en zeilen in huis, bij vrienden en familie. Als ze dan vrij zijn, voelen ze dat niet zo, maar houden ze zich bezig met het volbrengen van sociale verplichtingen. Ze voelen meer tijdsdruk, omdat ze natuurlijk 100 dingen tegelijk willen doen. Mannen zitten daar blijkbaar veel relaxter in. Zoals bij alle zaken des levens speelt communicatie hier een belangrijke rol in. Ook over de verdeling van zorgtaken moet onderling worden gesproken. Wil je als vrouw meer werken, dan zul je een gesprek met je man moeten aangaan over de verdeling van taken in huis: wie haalt de kinderen op, wie kookt er, wie zorgt voor de huishoudelijke klussen, hoe regelen we kinderopvang, etc.

Maar waarom is nu zo belangrijk om als vrouw financieel onafhankelijk te zijn?

Een-verdienersgezinnen zijn financieel kwetsbaarder

In zogeheten traditionele kostwinnersgezinnen, waar een van de twee werkt (vaak de man), is het hele gezin afhankelijk van het salaris van de kostwinner. Mocht er iets gebeuren, waardoor de kostwinner binnen het gezin zijn baan verliest, dan ligt het hele gezin financieel plat. Je kunt nog zo’n hardwerkende man of vrouw zijn. Als het bedrijf waarvoor je werkt failliet gaat of je overleeft een reorganisatie binnen het bedrijf niet, dan heb je zit je zonder werk. Je vaste lasten heb je nog wel. Inkomsten of niet, je vaste lasten moeten betaald worden. Bij plotselinge arbeidsongeschiktheid of erger nog, overlijden, van de kostwinner kan een gezin ook financieel in zwaar weer komen te verkeren. Naast alle emotionele rompslomp, die daarbij komt kijken, moet je je ook nog bezighouden met de financiële druk die op je komt te liggen.

Scheiden

Een scheiding laat binnen een relatie, maar vooral binnen een gezin een grote indruk achter. Scheidingen zijn er in allerlei soorten en maten, van vechtscheidingen tot scheidingen, waarbij de partners in goede harmonie uit elkaar gaan. Een scheiding is nooit leuk, maar vaak wel beter. Aan een officiële scheiding gaan een aantal,  vervelende, dingen vooraf. Ben je als vrouw financieel afhankelijk van degene van wie je wilt scheiden, dan kan het een verschrikkelijke drempel zijn om dit door te zetten. Na je scheiding sta je namelijk met lege handen, het kan nog een lange tijd duren voor de scheiding officieel rond is en je financieel in staat bent om je eigen vaste lasten aan te gaan en in je eigen onderhoud te voorzien. Wat je veel ziet, is dat vrouwen die in hun huwelijk financieel afhankelijk waren van hun man, bij scheiding terug verhuizen naar hun ouderlijk huis (al dan niet met kinderen). De financiële afhankelijkheid wordt daarmee verplaatst.

Goed voorbeeld doet volgen

Hoe je het ook wendt of keert. Je bent als ouders het voorbeeld voor je kinderen. Wat je als vrouw of als moeder (maar ook als vader) ook doet, je zet een standaard. Het is van cruciaal belang dat je je kinderen het belang van economische zelfstandigheid meegeeft en dat het belangrijk is om te allen tijden op je eigen benen te kunnen staan. Door het alleen te zeggen, bereik je vaak maar weinig. Door het te doen, veel meer. Kinderen doen niet wat je zegt, maar ze doen wat jij doet. Dat is, zoals ik het ervaar en dat is zoals ik het heb gezien. Ik heb het belang van financiele onafhankelijkheid van mijn moeder meegekregen, niet omdat ze het continu zei, maar omdat ze altijd aan het werk was. Als mijn kinderen zien dat hun vader ook zijn steentje bijdraagt in de huishouding, zij vaak met hem alleen zijn en hij voor ze kookt, gaan ze dat normaal vinden. Het vormt hun referentiekader. Ze zijn zich misschien nog niet bewust van het feit dat je economisch zelfstandig moet zijn, maar wel dat het belangrijk is om te werken en dat iedereen in huis zijn of haar verantwoordelijkheden heeft.

Het is zo fijn om je eigen geld te hebben

Economische zelfstandigheid gaat vaak gelijk op met financiele vrijheid. Je werkt zelf voor je geld en je hebt daarmee ook de mogelijkheid om het vrij te besteden. Je hoeft geen verantwoording af te leggen over je uitgaven en je hoeft bij niemand je hand op te houden. Je betaalt zelf je vaste lasten of in ieder geval jouw aandeel hierin en je bouwt gelijke rechten op samen met je partner. Jullie hebben een gelijkwaardige financiële relatie, kun je zeggen. En als het inkomen van je partner, om wat voor reden ook, wegvalt, kun jij (wellicht met enkele doorgevoerde bezuinigingen) toch nog in je eigen onderhoud en dat van je gezin voorzien. Als je iets voor jezelf wilt kopen, dan doe je dat gewoon. Kortom: het is zo fijn om je eigen geld te hebben.

Deel dit bericht!
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •